Eşeye bağlı kalıtım gösteren kalıtsal hastalıklar :

“X” ve “Y” kromozomlarında cinsiyetle ilgili genlerden başka vücutla ilgili özellikler taşıyan genler de bulunur. Cinsiyet kromozomlarında bulunan bu genler örneğin  “xH” ise  “xH” kromozomunda bulunan baskın “H” alelini gösterir.

xH” ise “X” kromozomunda bulunan çekinik “h” alelini gösterir. “h” bir çekilik alelini gösterecek olursa “H” bu hastalığın sağlam olan (hastalığı taşımayan) alelinidir.

Dişi bireylerde ki “X” kromozomlarının biri anneden,diğeri babadan geldiği için hasta gen taşısa bile diğeri onun etkisini örter ve dişi bu durumda taşıyıcı olur. Ancak erkek çocuklarının “X” kromozomundaki hastalık geninin etkisini örtecek olan normal gen, “Y” kromozomunda yoktur. Bu nedenle erkek çocuklarında Hemofili gibi hastalıklar daha sık görülür.

İşte böyle renk körlüğü ve hemofili gibi cinsiyete bağlı olan kalıtsal hastalıkların nesilden nesile aktarılmasına “eşeye başlı kalıtım” denir.

Hemofili :

Hemofili hastalığı,yaralanma sonucu kanın damardan çıktıktan sonra pıhtılaşmaması yada geç pıhtılaşmasıdır. Yaralanmalarda hasta aşırı kan kaybından ölebilir.

Hemofili hastalarında “X” kromozomu üzerinde bulunan çekinik bir gen, kanın pıhtılaşması için gerekli bir proteinin üretilmesini sağlayamaz. Böylece kan pıhtılaşmaz.

H = Protein üreten normal gen.

h = Protein üretmeyen çekinik gen dersek,

Normal Dişi = xHx            Normal Erkek = xHY

Taşıyıcı Dişi = xHxh            Hemofili Erkek = xhY

Hemofili Dişi = xhx

ile gösterilir.

hemofili

 

Renk Körlüğü :

“X” kromozomunda bulunan çekinik genle anne babadan nesillere aktarılan kalıtsal bir hastalıktır. Örneğin Yeşil ve Kırmızı renk körlüğünde birbirinden ayırt edilemez.

2459_unnamed

 

Buna göre hasta baba ile normal annenin çocuklarında hemofili görülme oranına bakalım ;

Kalıtsal Hastalıklar; Hemofili- Renk Körlüğü

Bu çaprazlama aşağıda ki gibi de gösterilebilir :

Kalıtsal Hastalıklar; Hemofili- Renk Körlüğü

Yazar Hakkında

Yorumlar


Sen de Yorumla!